یکی از مسائلی که بعضی از پرستاران ازش غافلند داروهاست.
گفتم این بار مطلبی در مورد داروهای قلبی بزنم.
داروهاي بيمارهاي قلبي
CARDIOVASCULAR DRUGS
از داروهاي شايع براي درمان بيماري هاي قلبي مي توان از:
آتنولول
موارد مصرف:آتنولول در درمان آنژين صدري مزمن،كنترل زيادي فشار خون(به تنهايي يا همراه ساير داروهاي كاهنده فشار خون)و پيشگيري از انفاركتوس مجدد ميو كارد مصرف
مي شود.
فارماكوكينتيك : حدود 50 درصد دارو از مجاري گوارش جذب مي شود . پيوند اين دارو به پرتئين هاي پلاسما اندك است. متابوليسم دارو به مقدار كم در كبد صورت مي گيرد. نيمه عمر دارو 7-6 ساعت و زمان لازم براي رسيدن به اوج اثر 4-2ساعت مي باشد . دارو از راه كليه دفع مي شود .
موارد منع مصرف: اين دارو در شوك قلبي ، نارسايي اشكار قلب
، بلوك قلبي درجه دو يا سه دهليزي ـ بطني ، برادي كاردي سينوسي و كاهش فشارخون سيستوليك به كمتر از 100ميليمتر جيوه (براي پيشگيري از انفاركتوس مجدد ميوكارد) نبايد مصرف شود .
هشدارها :1- مصرف اين دارو در موارد زير بايد با احتياط صورت گيرد : آسم نايژه اي ، آمفيزم يا برونشيت غير آلرژيك ، نارسايي احتقاني قلب ، ديابت ، پركاري ديابت ، افسردگي رواني يا سابقه ابتلاء به آن .
2- مقدار مصرف اين دارو در سالمندان بايد بر اساس پاسخ بيمار تعيين شود ، زيرا از يك طرف كاهش حساسيت اين بيماران به اثر دارو ممكن است افزايش مقدار مصرف لازم باشد و از طرف ديگر به علت كاهش توانايي متابوليسم و دفع ادرار و كاهش مقدار مصرف ممكن است ضرورت يابد .
3- در بيماران مبتلا به عيب كار كليه مقادير آتنولول بايد كاهش يابد .
4-در صورت بروز افسردگي حاصل از اين دارو مصرف آن بايد قطع شود .
5- اگر بعد از يك دوره درمان طولاني با اين دارو قطع مصرف آن ضرورت پيدا كند بايد به تدريج و حداقل طي سه روز تا دو هفته قطع شود .
عوارض جانبي : برادي كاردي ، نارسايي قلب ، اختلال در هدايت قلب ، اسپاسم برونش ، انقباض عروق محيطي ، اختلالات گوارشي ، خستگي ، اشكال در به خواب رفتن ، بثورات جلدي ، اشكال در تنفس يا خس خس كردن ، سردي دستها و پاها ، افسردگي ورم مچ و ساق پا ، ضربان آهسته و غير عادي قلب و سردرد با مصرف اين دارو گزارش شده است.
تداخلات دارويي : مقدار مصرف انسولين و داروهاي خوراكي
پايين آورنده قندخون ، هنگام مصرف همزمان با اين دارو بايد تنظيم گردد تا از كاهش بيش از حد قندخون جلوگيري شود .
در صورت مصرف همزمان داروهاي مسدود كننده گيرنده بتاآدرنرژيك با داروهاي مسدود كننده كانالهاي كلسيمي يا كلونيدين ، اثرات كاهش فشار خون ممكن است تشديد شود . مصرف همزمان داروهاي مهار كننده مونوآمين اكسيداز با اين دارو ، به علت امكان افزايش شديد فشارخون ، توصيه نمي شود.
در صورت مصرف همزمان اين دارو با آمين هاي مقلد سمپاتيك
كه داراي فعاليت بتا-آدرنرژيك هستند ، ممكن است اپثرات هر دو دسته دارو كاهش يابند . گزانتين ها در صورت مصرف همزمان با اين دارو ممكن است موجب مهار اثرات درماني هر دو دسته دارو شوند . همچنين ، كليرانس تئوفيلين افزايش
مي يابد .
نكات قابل توصيه:1- هيچيك از نوبتهاي مصرف اين دارو نبايد فراموش شود . بخصوص اگر روزي يك بار مصرف مي شود .
2- اين دارو ، زيادي فشارخون را درمان نمي كند ، بلكه آن را كنترل مي نمايد . مصرف آن ممكن است تا پايان عمر ضروري باشد .
3- مصرف دارو ، حتي در صورت احساس بهبودي ، بايد ادامه يابد .
4- اگر صورتي كه يك نوبت مصرف دارو فراموش شود ، به محض به ياد آوردن آن نوبت بايد مصرف شود ، ولي اگر تا زمان مصرف نوبت بعدي 4 ساعت باقي مانده باشد ، از مصرف آن نوبت خودداري شود و مقدار مصرف بعدي نيز دوبرابر نگردد .
5-در بيماران مبتلا به ديابت ، با مصرف اين دارو علايم كمي قندخون افزايش يابد .
6- از مصرف با ساير داروها ، به ويژه داروهاي مقلد سمپاتيك
كه نياز به نسخه پزشك ندارند ، بايد خودداري گردد.
مقدار مصرف:
بزرگسالان : در درمان آنژين صدري ، ابتدا 50 ميلي گرم يك بار در روز مصرف مي شود كه پس از يك هفته ، در صورت نياز بتدريج تا 100 ميلي گرم افزايش مي يابد . به عنوان پايين آورنده فشارخون ، ابتدا 50-25 ميليگرم يك يا دو هفته ، در صورت نياز و تحمل بيمار تا50-100mg/day افزايش مي يابد .
اشكال دارويي :
Tablet: 50mg / 100mg
پروپرانولول
موارد مصرف : پروپرانولول در درمان آنژين صدري مزمن ، پيشگيري و درمان آريتمي قلبي ، كنترل زيادي فشارخون ، درمان كارديوميوپاتي هيپرتروفيك و پيشگيري از انفاركتوس مجدد ميو كارد ، در درمان كمكي فئوكروموسيتوم و پيشگيري از سردردهاي عروقي مصرف مي شود .
فارماكوكينتيك : حدود 90% دارو از مجاري گوارش جذب ميشود . پيوند دارو با پرتئين هاي پلاسما خيلي زياد است . متابوليسم دارو كبدي بوده نيمه عمر ان 3-2 ساعت است . زمان لازم براي رسيدن به اوج اثر 5/1-1 ساعت است . دفع دارو كليوي است.
موارد منع مصرف : اين دارو در شوك قلبي ، نارسايي اشكار قلب ، بلوك درجه دو يا سه دهليزي- بطني ، برادي كاردي سينوسي و كاهش فشارخون سيستوليك به كمتر از 100 ميلي متر جيوه (براي پيشگيري از انفاركتوس مجدد ميوكارد) نبايد مصرف شود .
هشدارها : 1- مصرف اين دارو در موارد زير بايد با احتياط صورت گيرد :
آسم نايژه اي ، آمفيزم يا برونشيت غير آلرژيك ، نارسايي احتقاني قلب ، ديابت ، پركاري تيروئيد ، افسردگي رواني يا سابقه ابتلا به آن .
2- مقدار مصرف اين دارو در سالمندان بايد بر اساس پاسخ بيمار تعيين شود ، زيرا از يك طرف به علت كاهش حساسيت اين بيمار به اثر دارو ممكن است افزايش مقدار مصرف لازم باشد و از طرف ديگر به علت كاهش توانايي متابوليسم و دفع داروها ، كاهش مقدار مصرف ممكن است ضرورت يابد .
3- در بيماران مبتلا به عيب كار كبد ، مقادير مصرف اين دارو بايد كاهش يابد .
4- در صورت بروز افسردگي ناشي از اين دارو ، مصرف آن بايد قطع شود .
5- اگر بعد از يك دوره درمان طولاني با اين دارو قطع مصرف آن ضرورت پيدا كند ، بايد مصرف اين دارو به تدريج و حداقل طي سه روز تا دو هفته قطع شود . در طول اين مدت ، بيمار بايد از فعاليت هاي شديد بدني پرهيز كند تا خطر بروز انفاركتوس ميوكارد يا آريتمي به حداقل برسد . اگر پس از قطع مصرف دارو ، علايم قطع مصرف بروز كرد ، بايد مصرف دارو را به طور موقت از سر گرفت ولي به دنبال بهبود بيمار ، آن را با احتياط قطع كرد .
عوارض جانبي : برادي كاردي ، نارسايي قلبي ، اختلال در هدايت قلب ، اسپاسم برونش ، انقباض عروق محيطي ، اختلالات گوارشي ، خستگي ، اشكال در به خواب رفتن ، بثورات جلدي ، اشكال در تنفس يا خس خس كردن ، سردي دستها و پاها ، اغتشاش شعور بخصوص در سالمندان ، توهم ، افسردگي رواني،
ورم مچ و ساق پا ، ضربان آهسته و غير عادي قلب ، يبوست ، اضطراب يا نگراني ، كاهش توانايي جنسي ، اسهال ، خواب آلودگي خفيف ، سر درد ، بي حسي يا گزگز كردن انگشتان دست و پا و خستگي يا ضعف غير عادي با مصرف اين دارو گزارش شده است .
تداخل هاي دارويي : مقدار مصرف انسولين و داروهاي خوراكي پايين آورنده قندخون ، هنگام مصرف همزمان با اين دارو بايد تنظيم گردد تا از كاهش بيش از حد قندخون جلوگيري شود .
در صورت مصرف همزمان داروهاي مسدودكننده گيرنده
بتا-آدرژيك با داروهاي مسدودكننده كانالهاي كلسيمي يا
كلونيدين ، اثرات كاهش فشارخون ممكن است تشديد شود . مصرف همزمان داروهاي مهاركننده مونوآمين اكسيداز با اين دارو ، به علت امكان افزايش شديد فشارخون ، توصيه نمي شود. در صورت مصرف همزمان اين دارو با آمين هاي مقلد سمپاتيك كه داراي فعاليت بتا-آدرژيك هستند ، ممكن است اثرات هر دو دسته دارو كاهش يابند . گزانتين ها در صورت مصرف همزمان با اين دارو ممكن است موجب مهار اثرات درماني هر دو دسته دارو شوند . همچنين ، كليرانس تئوفيلين افزايش
مي يابد .
نكات قابل توصيه : 1- هيچيك از نوبتهاي مصرف اين دارو نبايد فراموش شود . بخصوص اگر روزي يك بار مصرف مي شود .
2- اين دارو ، زيادي فشارخون را درمان نمي كند ، بلكه آنرا كنترل مي كند . مصرف اين دارو ممكن است تا پايان عمر ضروري باشد .
3- مصرف دارو ، حتي در صورت احساس بهبودي ، بايد ادامه يابد.
4- اگر يك نوبت مصرف دارو فراموش شود ، به محض به ياد آوردن آن نوبت بايد مصرف شود ، ولي اگر تا زمان مصرف نوبت بعدي 4 ساعت باقيمانده باشد ، از مصرف آن نوبت بايد
خودداري شده و مقدار مصرف بعدي نيز دو برابر نگردد .
5- در بيماران مبتلا به ديابت ، بامصرف اين دارو علايم كمي قندخون ممكن است تخفيف يابد يا گاهي غلظت قندخون افزايش يابد .
6- از مصرف ساير داروها ، به ويژه داروهاي مقلد سمپاتيك كه نياز به نسخه پزشك ندارند ، بايد خودداري گردد .
مقدار مصرف :
خوراكي (بزرگ سالان)
در درمان آنژين صدري ، مقدار 20-10 ميلي گرم3 يا4 بار در روز مصرف مي شود كه اين مقدار در صورت لزوم هر 7-3 روز به تدريج تا حداكثر mg/day320 افزايش مي يابد . به عنوان ضد آريتمي ، 30-10 ميلي گرم 3 يا 4 بار در روز مصرف مي شود كه اين مقدار بر اساس نياز و تحمل بيمار تنظيم
مي گردد .
به عنوان پايين آورنده فشارخون ، مقدار 40 ميلي گرم 2 بار در روز مصرف مي شود كه اين مقدار بر اساس نياز و تحمل بيمار به تدريج تا حداكثر mg/day 640 افزايش مي يابد . در پيشگيري از انفاركتوس مجدد ميوكاردmg/day240-180 در مقادير منقسم و در درمان كمكي كارديوميوپاتي هيپرتروفيك ، مقدار 40-20 ميلي گرم 3 يا 4 بار در روز مصرف مي شود كه اين مقدار بر اساس نياز و تحمل بيمار تنظيم مي گردد . در درمان
كمكي فئوكروموسيتوم ، مقدار 20 ميلي گرم 3 بار در روز تا 40 ميلي گرم 3 يا 4 بار در روز ، سه روز قبل از جراحي مصرف
مي شود . براي پيشگيري از سردردهاي عروقي ابتدا ، 20 ميلي گرم 4 بار در روز مصرف مي شود كه اين مقدار بر اساس نياز و تحمل بيمار ، به تدريج تا حداكثر mg/day240 افزايش
مي يابد .
خوراكي (كودكان)
به عنوان ضد آريتمي و كاهنده فشارخون ، ابتدا
mg/kg/day 1-5/0 در 4-2 مقدار منقسم مصرف مي شود . در صورت نياز ، مقدار صرف اين دارو براي كنترل زيادي فشارخون و پيشگيري از بروز تاكي كاردي فوق بطني بايد تنظيم شود . به عنوان مقدار نگهدارنده ، mg/kg/day 4-2 در 2 مقدار منقسم مصرف مي شود .
تزريقي (بزرگ سالان)
به عنوان ضد آريتمي ،3-1 ميلي گرم با سرعت حداكثر mg/min1 تزريقي وليدي شود . در صورت نياز ، اين مقدار پس از 4 ساعت ، تكرار مي شود .
تزريقي (كودكان)
به عنوان ضد آريتمي ، mg/kg1/0-01/0 (تا حداكثر 1 ميلي
گرم در هر نوبت مصرف) كه هر 8-6 ساعت در صورت نياز
تكرار مي شود ، مصرف گردد .
اشكال دارويي :
Tablet : 10 mg¸40 mg¸80 mg
Injection : 1 mg / ml
ديگوكسين
موارد مصرف : ديگوكسين در درمان نارسايي قلب و آريتمي فوق بطني (به ويژه فيبريلاسيون دهليزي) مصرف مي شود .
مكانيسم اثر : ديگوكسين نيروي انقباضي قلب را افزايش داده و هدايت الكتريكي آنرا كاهش مي دهد . تصور مي شود افزايش سرعت و نيروي انقباضي عضله قلب ناشي از مهار حركت يونهاي سديم و پتاسيم از غشاء سلولي عضله قلب باشد . در نتيجه جريان وريدي كلسيم و آزاد شدن يونهاي كلسيم آزاد در سلولهاي ميوكارد افزوده مي شود . اين دارو سرعت هدايت قلبي را كاهش داده و دوره تحريك ناپذيري گروه دهليزي-بطني را افزايش مي دهد .
فارماكوكينتيك : فراهمي زيستي قرص ديگوكسين 80-60 درصد ، الگزير و محلول تزريقي آن 85-70 درصد است . پيوند ديگوكسين به پرتئين كم مي باشد (25-20درصد) . متابوليسم
اين دارو به ميزان كم در كبد صورت مي گيرد . نيمه عمر دارو
48-36 ساعت است كه در صورت ابتلاء به بي ادراري ، 6-4 روز خواهد بود . اثر دارو از راه خوراكي پس از 2-5/0 ساعت و از راه تزريقي پس از 30-5 دقيقه شروع مي شود . زمان لازم براي رسيدن به اوج اثر از راه تزريقي 4-1 ساعت و از راه خوراكي 6-2 ساعت است . طول اثر دارو از راه تزريقي و خوراكي 6 روز است . دفع ديگوكسين كليوي است .
موارد منع مصرف : اين دارو در بلوك كامل و متناوب قلب ، بلوك درجه دوم دهليزي بطني ، آريتمي فوق بطني ناشي از سندرم w-p-w ، كارديوميوپاتي انسدادي هيپرتروفيك (مگر در موارد فيبريلاسيون دهليزي همراه با نارسايي قلب كه بايد با احتياط مصرف شود) و وجود علائم مسموميت ناشي از مصرف قلبي هر يك از فراوردها حاوي اين دارو ، نبايد مصرف شود .
هشدارها :1- اين دارو در موارد زير بايد با احتياط فراوان مصرف شود :
سكته اخير ، سندرم سينوسي بيمار ، كم كاري تيروئيد ، عيب كار كليه ، كمي كلسيم و پتاسيم و منيزيم خون ، حساسيت مفرط سينوس كاروتيد ،گلومرولونفريت ، بيماري شديد ريه يا ميكزدم ، تنگي زير آئورتي هيپرتروفيك با علت نامشخص .
2- در بيماران سالخورده و بيماراني كه از دستگاه ضربان ساز
مصنوعي استفاده مي كنند ، تنظيم دقيق مقدار مصرف دارو
ضروري است ، زيرا ممكن است دچار مسموميت شوند .
عوارض جانبي : بي اشتهايي ، تهوع ، استغراغ ، اسهال ، دردشكم اغلب با مصرف مقادير زياد دارو مشاهده است . اختلالات بينايي ، سر درد ، كسالت ، خواب آلودگي ، اغتشاش فكر ، توهم ، هذيان ، آريتمي و بلوك قلبي با مصرف اين دارو گزارش شده است .
تداخل هاي دارويي :
مصرف همزمان كينيدين و آميودارون با ديگوكسين ممكن است موجب افزايش قابل توجه غلظت سرمي ديگوكسين شود . مصرف همزمان آمفوتريسين B با ديگوكسين ممكن است احتمال بروز مسموميت با گليكوزيدهاي قلبي ناشي از كاهش پتاسيم خون را افزايش دهد . كينين ، كلروكين و هيدروكسي كلروكين در صورت مصرف همزمان با ديگوكسين ، ممكن است غلظت پلاسمايي ديگوكسين را افزايش دهند . ديلتيازم ، وراپاميل و به احتمال زياد نيفيديپين در صورت مصرف همزمان با ديگوكسين ، ممكن است غلظت پلاسماي ديگوكسين را افزايش دهند . خطر بروز بلوك دهليزي – بطني و برادي
كاردي با مصرف همزمان با وراپاميل افزايش مي يابد . در صورت مصرف همزمان استازولاميد ، مدرهاي لوپ و تيازيدي با ديگوكسين ، خطر بروز مسموميت با ديگوكسين ناشي از كاهش
پتاسيم خون افزايش مي يابد . اثر ديگوكسين در صورت مصرف همزمان با اسپيرونولاكتون افزايش مي يابد .
نكات قابل توصيه :1- دوره درمان بايد كامل شود و دارو هر روز در وقت معين مصرف شود .
2- اگر يك نوبت مصرف دارو فراموش شود ، چنانچه پس از 12 ساعت بياد آورده شود ، به هيچ وجه آن نوبت نبايد مصرف شود و مقادير مصرف بعدي نيز دو برابر نگردد . اگر به مدت دو روز يا بيشتر مصرف دارو فراموش شود ، بايد به پزشك مراجعه شود .
3- در صورت بروز هر گونه نشانه مسموميت از جمله تهوع ، اسهال ، استفراغ ، كاهش اشتها يا آهسته شدر نبض ، بايد به پزشك مراجه شود .
4- از مصرف ساير داروها بدون دستور پزشك بايد خودداري شود .
5- مقدار مصرف ديگوكسين بايد بر اساس نباز هر بيمار تعيين گردد . اين مقدار بايد بر اساس وزن بدن بدون چربي محاسبه شود . زيرا اين دارو در بافت چربي وارد نمي شود .
6- تزريق وريدي دارو بر تزريق عضلاني آن ارجحيت دارد . تزريق وريدي بايد طي حداقل 5 دقيقه صورت گيرد . تزريق
عضلاني تنها در صورتي امكان مكصرف دارو از راه خوراكي يا
وريدي وجود نداشته باشد ، انجام مي شود .
7- در صورت تغيير شكل تزريقي به شكل خوراكي ، تنظيم مقدار مصرف ممكن است ضروري باشد .
مقدار مصرف دارو : در بزرگسالان ، مقدار مصرف دارو بر اساس جدول زير تعيين مي شود
:
تزريقي |
خوراكي |
مورد مصرف |
|
ابتدا 6/0-4/0 ميلي كرم وريدي، و سپس بر حسب نياز و تحمل بيمار مقادير اضافي 3/0-1/0 ميلي گرم هر 8-4 ساعت |
25/1-75/0 ميلي گرم هر 8-6 ساعت |
ديژيتاليزه كردن سريع |
|
mg/day5/0-125/0به مدت 7 روز |
ديژيتاليزه كردن آهسته | |
|
mg/day5/0-125/0 در مقادير منقسم يا واحد |
mg/day5/0-125/0 |
مقدار نگهدارنده |
در كودكان ، مقدار مصرف دارو بر اساس جدول زير تعيين
مي شود :
|
تزريقي(1) |
خوراكي |
مورد مصرف |
|
نوزادان نارس mg/kg025/0-015/0 نوزادان طبيعي mg/kg03/0-02/0شير خواران با سن يك ماه تا 2 سال ،mg/kg05/0-03/0 كودكان با سن 5-2سال ، mg/kg035/0-025/0 كودكان با سن 10-5سال ، mg/kg03/0-015/0 كودكان با 10سال و بزرگتر ، mg/kg012/0-008/0 |
نوزادان نارس و طبيعي تا سن يك ماه،mg/kg035/0-02/0 شيرخواران با سن يك ماه تا 2 سال ،mg/kg06/0-035/0كودكان با سن 5-2سال ، mg/kg035/0-02/0 كودكان با سن 10 سال وبزرگتر، 25/1-075/0ميلي گرم در 2مقدار منقسم يا بيشتر هر 8-6ساعت براي ديژيتاليزه كردن سريع و mg/kg5/0-125/0به مدت 7روز ديژيتاليزه كردن آهسته
|
ديژيتاليزهكردن |
|
در نوزادان نارس 30-20% مقدار مصرف تام در 3-2 مقدار منقسم مساوي در روز در نوزادان طبيعي و كودكان تا سن 10 سال ، 35-25% مقدار مصرف تام در 3-2 روز مقدار منقسم مساوي در روز در كودكان با سن 10سال و بزرگتر 35-25%مقدار مصرف تام يكبار در روز
|
يك سوم الي يك پنجم مقدار مصرف تام مورد نياز براي ديژيتاليزه كردن يكبار در روز
|
مقدارنگهدارنده |
.
اشكال دارويي :
Oral : 0.5 mg/ml Tablet : 0.25 mg
Elixir : 0.05 mg/ml Injection : 0.5 mg/2ml